Historia

Sąd Apelacyjny w Gdańsku jest jednostką organizacyjną sądownictwa powszechnego. Został utworzony z dniem 1 października 1990 r. na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz zmianie ustawy – Prawo o ustroju sadów powszechnych, Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 1990 r. Nr 53, poz. 306) oraz w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 1990 r. w sprawie utworzenia sądów apelacyjnych w Warszawie, Białymstoku, Gdańsku, Lublinie, Łodzi, Poznaniu i Rzeszowie oraz ustalenia ich siedzib i obszaru właściwości (Dz. U. z 1990 r. Nr 56, poz. 335). Pierwotny obszar właściwości Sądu Apelacyjnego w Gdańsku obejmował województwa bydgoskie, elbląskie, gdańskie, koszalińskie, słupskie, toruńskie i włocławskie. Obszar ten uległ zmniejszeniu z dniem 1 stycznia 2005 r. po utworzeniu Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, do którego obszaru włączony został obszar właściwości Sądu Okręgowego w Koszalinie.
Obecnie obszar właściwości Sądu Apelacyjnego obejmuje 6 sądów okręgowych i 42 sądy rejonowe.

Historia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku rozpoczyna się od powołania przez ówczesnego Ministra Sprawiedliwości Aleksandra Bentkowskiego Pełnomocnika Ministra d/s Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Został nim sędzia Janusz Ślężak. Swoją działalność rozpoczął od podjęcia starań u władz wojewódzkich o przydzielenie siedziby odpowiadającej potrzebom sądu apelacyjnego. Obiektem takim był budynek przy ul. Nowe Ogrody 28 – sąsiadujący z Sądem Wojewódzkim w Gdańsku. Budynek – świetnie usytuowany i piękny architektonicznie, stanowiący jeden z nielicznych zachowanych przykładów budownictwa historyzującego o formach renesansu włoskiego. Znajdował się jednak w fatalnym stanie technicznym. Konieczne było przeprowadzenie generalnego remontu. Sędziowie - powołani przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dniem 1 października 1990 r. – rozpoczęli orzekanie w niezwykle trudnych warunkach, w siedzibie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku, a pracownicy administracyjni wraz z Pełnomocnikiem pracowali w pomieszczeniach Sądu Rejonowego w Gdańsku. Od połowy grudnia 1990 r. rozpoczęło się sukcesywne wprowadzanie poszczególnych komórek organizacyjnych do nowej siedziby Sądu. Dnia 8 października 1990 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, na którym wybrano członków pierwszego Kolegium Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Minister Sprawiedliwości powołał w dniu 15 stycznia 1991 r. sędziego Janusza Ślężaka na stanowisko Prezesa - pierwszego w historii Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, a w dniu 20 lutego 1991 r. sędziego Kazimierza Jaśkowskiego na stanowisko pierwszego Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Kolejnymi Prezesami Sądu Apelacyjnego w okresie od 1991 roku do 2008 byli:

Lp.	Prezes imię i nazwisko	Kadencja w latach
1.	SSA Janusz Ślężak	1991 - 1995
2.	SSA Kazimierz Bonik	1995 - 1999 1999 - 2003
3.	SSA Katarzyna Jankowska-Józefiak	2003 - 2007
4.	SSA Kazimierz Klugiewicz	2007 -

W listopadzie 2003 r. rozpoczęto dalszą rozbudowę budynku sądu, która trwała 2 lata. Uzyskana powierzchnia na skutek nadbudowy oraz adaptacji jednego skrzydła budynku Sądu (budynek „C”) poprawiła warunki pracy łącznie o 773,3 m² powierzchni netto - zyskano dodatkowo 10 pokoi na piętrze i 4 pokoje na parterze z salą rozpraw i pokojem narad. Budynek „C” wraz z częścią wschodnią budynku głównego przystosowano również dla osób niepełnosprawnych.

W skład struktury organizacyjnej Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wchodziły wydziały: Cywilny, Karny, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz oddziały: Administracyjny, Kadr, Finansowy, Gospodarczy, Inwestycji i Remontów. Na przestrzeni lat struktura ta ulegała zmianom. W 1993 roku został utworzony Wydział Wizytacji. Samodzielna Sekcja ds. Ochrony Informacji Niejawnych została utworzona w 2000 roku. W 2003 roku powołany został Dyrektor Sądu Apelacyjnego i utworzone zostało stanowisko Audytora wewnętrznego oraz utworzona została Samodzielna Sekcja ds. Informatyki, która w 2007 roku została zmieniona w Oddział Informatyczny. W tym samym roku w ramach Oddziału Administracyjnego został utworzony Zespół ds. analiz i organizacji pracy oraz powołana została służba bezpieczeństwa i higieny pracy.

Z dniem utworzenia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 20 sędziów zostało powołanych przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Prawidłowe funkcjonowanie Sądu zabezpieczało, w tym czasie, 32 pracowników administracyjnych i 12 pracowników obsługi. W pierwszym roku działalności do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wpłynęło ogółem 1.316 spraw do wszystkich trzech wydziałów. Z upływem lat, jak zwiększał się wpływ spraw, zwiększała się też liczba sędziów, pracowników administracyjnych oraz pracowników obsługi. Na dzień 31 grudnia 2007 r. w Sądzie Apelacyjnym orzekało 47 sędziów, ponadto było zatrudnionych 92 urzędników sądowych, 20 asystentów sędziów oraz 17 innych pracowników obsługi. Porównywalne wielkości wpływu spraw do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku i kadry orzeczniczej, w odstępach pięcioletnich, obrazują ten proces i tak:

- w roku 1995 wpłynęło ogółem 5.218 spraw, zaś orzekaniem zajmowało się 27 sędziów,

- w roku 2000 wpłynęło ogółem spraw 9.271 - orzekaniem zajmowało się ogółem 40 sędziów,

- w roku 2005 wpłynęło ogółem 14.361 spraw, a ich rozpoznawaniem zajmowało się 49 sędziów.

Dane statystyczne dotyczące funkcjonowania sądu za pozostałe lata są publikowane na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości:
http://ms.gov.pl/statystyki/statystyki.php

Prezes Sądu Apelacyjnego przy pomocy Wydziału Wizytacyjnego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku prowadzi nadzór nad działalnością administracyjną sądów (okręgowych i rejonowych) na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jak również nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego. W ramach tej działalności Prezes Sądu Apelacyjnego m. in. rozpoznaje skargi i wnioski obywateli związane z funkcjonowaniem podległych jednostek organizacyjnych i notariuszy, przeprowadza lustracje i wizytacje w sądach i kancelariach notarialnych przy pomocy sędziów wizytatorów oraz inspektora ds. biurowości. W 2007 roku do Wydziału Wizytacyjnego wniesiono 165 skarg, w tym z zakresu prawa cywilnego – 81, z zakresu prawa karnego - 37 oraz 23 z zakresu spraw penitencjarnych, z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – 14, dotyczących kancelarii komorniczych – 3 oraz dotyczących kancelarii notarialnych – 7. Ponadto sędziowie wizytatorzy Sądu Apelacyjnego w Gdańsku przeprowadzili 12 wizytacji oraz 28 lustracji. Inspektor ds. biurowości przeprowadził 15 lustracji wydziałów sądów okręgowych. Prowadzone były także szkolenia dla sędziów, urzędników oraz przeprowadzane egzaminy sędziowskie dla aplikantów sądowych z obszaru apelacji gdańskiej, do którego w 2007 r. przystąpiły 172 osoby.

Z chwilą wejścia w życie z dniem 1 października 2001 r. ustawy z dnia 17 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070), Sąd Apelacyjny w Gdańsku, podobnie jak pozostałe sądy apelacyjne w kraju, stał się także sądem pierwszej instancji w sprawach dyscyplinarnych sędziów.

W Sądzie Dyscyplinarnym orzekają wszyscy sędziowie Sądu Apelacyjnego z wyłączeniem prezesa, wiceprezesa sądu oraz zastępcy rzecznika dyscyplinarnego. Wpływ i załatwienia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w 2007 roku wpłynęło ogółem 12 spraw, a załatwionych ogółem zostało 10 spraw, w tym:

- wniosek o uchylenie immunitetu wpłynęła 1 sprawa i rozpoznany został 1 wniosek,

- wpłynęło 1 zastrzeżenie sędziego w trybie art. 37 § 4 u.s.p. i rozpoznane zostało 1 zastrzeżenie,

- wpłynęło 7 wniosków o rozpoznanie spraw dyscyplinarnych wniesionych przez Zastępców Rzeczników Dyscyplinarnych w trybie art. 114 u.s.p., rozpoznanych zostało 5 takich wniosków,

- zażalenia na zarządzenia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania wpłynęły 2 i rozpoznane zostały 2 takie zażalenia ,

- wpłynęło 1 zażalenie na zarządzenie w przedmiocie odmowy przyjęcia zażalenia, które zostało też rozpoznane.

Praca i kompetencje sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zostały docenione przez Sąd Najwyższy, do którego grona przyjęto dotychczas 15 sędziów z Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, a mianowicie:

Lp.	Wydział	Imię i nazwisko sędziego
1.	Wydział cywilny	Zbigniew Kwaśniewski
2.		Maria Grzelka
3.		Marian Kocon
4.		Lech Walentynowicz
5.		Mirosław Bączyk
6.		Dariusz Dończyk
7.	Wydział karny	Jerzy Grubba
8.		Rafał Malarski
9.		Waldemar Płóciennik
10.		Roman Sądej
11.		Andrzej Siuchniński
12.	Wydział pracy i ubezpieczeń społecznych	Krzysztof Kolasiński
13.		Kazimierz Jaśkowski
14.		Zbigniew Myszka
15.		Romualda Spyt